Αιβαλί, Μοσχονήσι. Δύο μέρες

Πέμπτη 6 Νοεμβρίου 2008


             5.  ΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΑΠΟ ΤΟ 1827 ΕΩΣ ΤΟ 1922
        Σημαντικό μέρος των προσφύγων επέστρεψε σταδιακά από το 1827 ως το 1832, με αποτέλεσμα την επανίδρυση της πόλης. Το 1832 εκδόθηκε και σχετικό φιρμάνι που καθόριζε τους όρους επιστροφής της ακίνητης περιουσίας και ρύθμιζε το ιδιοκτησιακό και φορολογικό καθεστώς των κατοίκων. Νέο διάταγμα που εκδόθηκε το 1840 όριζε την υπαγωγή του Αϊβαλιού στο σαντζάκι του Μπαλούκεσερ (Καρασή). Μετά τη λεγόμενη αποκατάσταση των προσφύγων ακολούθησε η σταδιακή ανάπτυξη και το Αϊβαλί αναδείχθηκε εκ νέου σε μία από τις σημαντικότερες πόλεις των δυτικών παραλίων της Μικράς Ασίας.

5.1  Οι νεότουρκοι.
Στις 4 Ιουνίου του 1909, με αφορμή ενδοκοινοτική έριδα και αφού προηγουμένως είχε ενισχυθεί η φρουρά της πόλης, κηρύχθηκε στρατιωτικός νόμος, στο πλαίσιο του νέου πολιτικού κλίματος που είχε διαμορφωθεί μετά την επανάσταση των Νεοτούρκων. Οι πρόκριτοι καταδικάστηκαν από στρατοδικείο και φυλακίστηκαν. Όσοι ασχολούνταν με τα κοινά, αλλά και οι θρησκευτικοί και εκπαιδευτικοί λειτουργοί, κατηγορήθηκαν ως εχθροί του κράτους, ενώ παράλληλα καλούνταν ο λαός «να προσηλωθεί στην ιδέα της μιας μεγάλης, συμπαγούς και ομοιομερούς οθωμανικής πατρίδος». Μετά τη λήξη της ισχύος του στρατιωτικού νόμου, δύο μήνες αργότερα, η κατάσταση ομαλοποιήθηκε.

             5.2  Οι βαλκανικοί πόλεμοι
Στον πρώτο Βαλκανικό πόλεμο ένα σπουδαίο γεγονός συνέβη στα νερά του Αιβαλιού.
Την 6η Νοεμβρίου 1912 το τορπιλοβόλο 14 με Κυβερνήτη τον Υποπλοίαρχο Ν. Αργυρόπουλο μπαίνει στον κόλπο εμπρός στο Αιβαλί και πιάνει στα πράσσα το πλήρωμα της Τουρκικής κανονιοφόρου TRAΒΖΟΝ. Προσπαθεί να την ρυμουλκήσει αλλά λόγω εγγενών δυσχερειών εγκαταλείπει την προσπάθεια. Στο τελος της φυτεύει δυο τορπίλες στο μηχανοστάσιο. Αν και βάλεται από τις τουρκικές παράκτιες πυροβολαρχίες βγαίνει απο τον κόλπο με ασφάλεια. Ο κόσμος βγαίνει στα παράθυρα, ανεβαίνει στα υψώματα, κοιτάει να μάθει τι συμβαίνει. Κρυφα χαμόγελα σκάνε στα χείλη. Οι Ελληνες εφθασαν ως εδώ;
Και δεν ήταν το μοναδικό γεγονός Μεχρι και ενα αντιτορπιλικο μπήκε μεσα απο τα Μοσχοννήσια και με τα κανονια του κανονιοβόλησε ενα τουρκικο στρατώνα.

5.3   Η δεύτερη καταστροφή
Οι Βαλκανικοί πόλεμοι αρχικά και ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος στη συνέχεια έδωσαν ξανά αφορμή για αντιπαραθέσεις και διώξεις των χριστιανών υπηκόων της αυτοκρατορίας. Ήδη από το 1914 είχαν καταφύγει στο Αϊβαλί πρόσφυγες από την Πέργαμο, από τις περιοχές του Αδραμυττινού κόλπου και από τα χωριά του δήμου Κισθήνης. Αλλά και στην πόλη του Αϊβαλιού η κατάσταση ήταν έκρυθμη, με αποτέλεσμα κάποιοι εύποροι κάτοικοι να αναγκαστούν το 1916, να καταφύγουν στη Μυτιλήνη. Στις 14 Μαρτίου 1917 μετά από συμβουλές των Γερμανών συμμάχων τους προς τους Οθωμανούς, διατάχθηκε ο εκτοπισμός όλων των αρρένων κατοίκων ηλικίας 18-80 ετών προς το εσωτερικό της Μικράς Ασίας. Ανάμεσά τους και ο παππούς μου ο Βασίλης Λουκάς. Στο Αϊβαλί παρέμειναν μόνο 256 [ενήλικα] άτομα για την εξυπηρέτηση των αναγκών του στρατού και ο μητροπολίτης. Πόσοι από αυτούς χάθηκαν στην αφιλόξενη ενδοχώρα. Αμελέ ταμπουρού λέγονταν στα τούρκικα αυτές οι ομαδες θανατου που οδηγησαν ποιός ξέρει πόσους Αιβαλιώτες στην ανατολία και στον θάνατο.
Ακολoυθησε ο πρώτος παγκόμιος πόλεμος με την Ελλάδα να βρίσκεται στο πλευρό των εθνών της Ανταντ. Ο μεγαλος ηγέτης της ο Ελευθέριος Βενιζελος οδηγούσε πάλι της τύχες τους Εθνους μας με το βλέμμα του στραμένο στην Κόκκινη Μηλιά.

5.4 Η τρίτη καταστροφή.
Το αποτέλεσμα του πρώτου παγκοσμίου πολέμου υπήρξε η νική και η δικαίωση των εθνικών πόθων των Ελλήνων. Η Ελλάδα των δύο ηπείρων και των πέντε θαλασσών έκλεινε τώρα μέσα στην αγκαλιά της και τους Έλληνες της Μικράς Ασίας.

         Στις 16 Μαίου του 1919 το 8ο Σύνταγμα Κρητών απελευθέρωσε την πόλη. Τι ώρες και αυτές. Πλημυρισμένη απο εθνική συγκινηση, πνιγμενη μες στα γαλανολευκα χρώματα η πολιτεία, ηταν πιά σίγουρη για τα ευτυχισμένα χρόνια που έρχονταν.
Γρηγορα επέστρεψαν και οι εκτοπισμένοι, όσοι τελος πάντων γλύτωσαν και άρχισε σταδιακά η ανασυγκρότηση. Αλοίμονο.
Η ήττα και η αποχώρηση του ελληνικού στρατού γκρέμισε το όνειρο. Η πολιτεία γνώρισε παλι το τούρκικο λεπίδι, οι κάτοικοι της οσοι γλύτωσαν ξεριζώθηκαν με την ανταλλαγή των πληθυσμών και οι Κυδωνίες εγιναν τώρα Αιβαλί.

Οι μαρτυρίες που ακολουθούν, επιλεκτικά σταχυολογημένες, όπως του λογοτέχνη Ηλία Βενέζη και των Αριστείδη Χιωτόπουλου και Παναγιώτη Μπιμπέλα μαζί με λίγες ελάχιστες διηγήσεις που κράτησα από τον πατέρα μου είναι χαρακτηριστικές.

….Όταν άρχισαν να φτάνουν στην πόλη οι διωγμένοι από τα ανατολικά βρήκαν τους κατοίκους ανέμελους να ασχολούνται με τις καθημερινές εργασίες τους Κανείς δεν πίστευε ακόμα ότι το μέτωπο είχε σπάσει και ότι η Σμύρνη έπεφτε από στιγμή σε στιγμή στα χέρια του τούρκου. Όμως τίποτε δεν σταματουσε τα άσχημα νέα που από στόμα σε στόμα έφτασαν στα αφτιά όλων.


Ξημέρωνε το πανηγύρι της Παναγιάς, τα Εννιάμερα. Η Δημογεροντία όμως του Αϊβαλιού με πρόεδρο τον Δεσπότη Γρηγόριο, μη ξέροντας, γιατί είχε κοπεί η τηλεγραφική επι­κοινωνία και οτι η Σμύρνη παραδόθη­κε στις φλόγες και οι κάτοικοι της σε νέο ξεριζωμό, πήρε την απόφαση όχι μό­νο να μη φύγει ο πληθυσμός, έχοντας υπόψη τις ταλαιπωρίες του πρώτου διωγμού στη Λέσβο, μα να υποδεχθεί τον κατακτητή, με την ελπίδα πως έτσι θα προλείαι­νε ένα έδαφος, που θα μπορούσε να νομισθεί μια συμβίωση, έστω δούλου προς αφέντη. Αποφασίσανε μάλιστα να γίνει τη νύχτα μουσική παρέλαση, όπως γινόταν πάντα, από τους κύριους δρόμους, για να μην πανικοβληθεί ο κό­σμος. Ελπίζανε πως μπορούσε ο στρατός να ανασυνταχθεί και να τους προ­στατέψει ή και να σταματήσει κάπου η οπισθοχώρηση.
Όσο περνούσαν όμως οι μέρες τόσο και πιο χειρότερα έφταναν τα νέα. Εκείνοι που είχαν πολλά χρήματα ή δικά τους πλεούμενα άρχισαν ήδη να φεύγουν. Λίγοι στην αρχή, σαν τον παππού μου, που είχαν ζήσει ξανά τον εκτοπισμό και ήταν σίγουροι για τις προθέσεις του τούρκου σκεφτηκαν πιο ψύχραιμα και άφησαν την πόλη. Καλλίτερα γι αυτούς. Αφησαν βέβαια μόνες τις οικογενειές τους αλλα ίσως τα γυναικόπαιδα να είχαν καλλίτερη τύχη.Άλλοι οι πιο πολλοί θέλαν να μείνουν, είτε για να μη χάσουν τις περιουσίες τους είτε γιατι τους κρατησε η ελπίδα του απελπισμένου. Οι πολιτικές και οι στρατιωτικές αρχές ετοιμάζονταν κι αυτές να φύγουν. Και το πιο χειρότερο ήταν όταν ήρθε ο ελληνικός στρατός από το Μπαλούκεσερ. Έφευγαν με τα καράβια όσο μπορούσαν πιο γρήγορα αφήνοντας ό,τι έσερναν μαζί τους, ζώα και λογής λογής αποσκευές, στην παραλία. Η απελπισία του κόσμου δεν είχε πλέον όριο. Πόσο μακρυνή φαινότανε τωρα η 16 Μαίου του 1919. Πόσο μακρυνή.
Λέγεται πως μάζεψε κάμποσους ο λιμενάρχης και τους συμβούλεψε να μείνουν στον τόπο τους, να προσπαθήσουν να συμφιλιωθούνε με τους Τούρκους. Κάποιοι αναθάρηκαν. Σχημάτισαν μάλιστα και πολιτοφυλακή για να τηρήσει την τάξη κι ακόμα να εμποδίσει όσους ήθελαν να φύγουν.
Την άλλη μέρα μπήκαν στην πόλη μερικοί τσέτες, με επικεφαλής αξιωματικό και βεβαίωσαν τον κόσμο ότι θα ζήσουνε ολοι μαζί ειρηνικά
Κάποτε έφτασε και το τουρκικό ιππικό που ερχόταν από την Πέργαμο. Οι στρατιώτες είχανε άγριες διαθέσεις, αλλά όταν είδαν ότι τους ετοιμάζανε και υποδοχή, υποχώρησαν. Στην είσοδο της πόλης, κοντά στον Άγιο Αντώνη, ήταν μαζεμένοι πολλοί από τους καλούς του τόπου, ο Μητροπολίτης Γρηγόριος, ο Τούρκος Καδής και πολύς άλλος κόσμος με μουσική. Ο τακτικός τουρκικός στρατός, αυτός ο ίδιος που λεηλάτησε και έκαψε τη Σμύρνη, παρήλασε μπρος από όλους που φωνάζανε «Γιασασίν» (Ζήτω).
                                                                                                                                                       

Μόλις μπήκε το ιππικό στην πόλη, ο κόσμος ησύχασε. Μάλιστα μάζεψαν και παράδες και κάνανε το ίδιο βράδυ δεξίωση στους αξιωματικούς στο καφέ του Κανέλου.
Οι προύχοντες και ο κόσμος πίστεψε προς στιγμήν πως ορθά σκέφθηκαν να μην εγκαταλείψει ο πληθυσμός την πόλη. Αλλά τα γε­γονότα δεν άργησαν να αποδείξουν την πραγματική πρόθεση. Την πρώ­τη Κυριακή της καταλήψεως ο τουρ­κικός στρατός, στο κεντρικό παζάρι, πουλούσε διάφορα αντικείμενα — άμφια ιερατικά, σταυρούς κ.λπ. — και κανείς δεν είχε ιδέα ότι τα αντικείμενα αυτά προέρχονταν απ' τη δηωμένη Σμύρνη.




Αυτός ο στρατός σε λίγες ημέρες μετακινήθηκε προς το Αδραμύττι και κατέσφαξε τον πληθυσμό του στο επίνειο του το Ακτσάι.



                 Πώς να ξεχάσουμε τετοιες εικόνες;
                 Μήπως δεν εγιναν στην Κύπρο;  
                   



     Οταν όμως έφυγε το ιππικό και μπήκε στον τόπο το πεζικό, τότε άρχισαν τα βάσανα. Ο νέος Διοικητής με ένα σύνταγμα εγκαταστάθηκε μέσα στις Κυδωνίες. Τίποτε δεν μαρτυρούσε τις ολέθριες προθέσεις του, που δεν άργησαν να εκδηλωθούν. Κι ως πρώτη ήταν η διαταγή του
………Ο στρατός θα επισιτιζόταν απο τον πληθυσμό.
Όλα τα αρτοποιεία εργάζονταν για λογαριασμό του κατακτητή και οι δαπάνες εβάρυναν τον πληθυσμό. Το λιμάνι αποκλείσθηκε και κάθε πλεούμενο τραβήχτηκε στην ξηρά.
Οι ενέργειες αυτές θορύβησαν τους Δημογέροντες και τον λαό. Κάποια σκοτεινή νύχτα μαζεύτηκαν όλες οι πυροσβεστικές αντλίες και γεμίσανε με βενζίνη. Ήταν καταφανής η πρόθεση να κάψουν την πόλη. Ευτυχώς, θεία χάριτι, απεφεύχθη ο όλεθρος, γιατί όπως διαδόθηκε, έδωσε διαταγή ο Κεμάλ, να μην καεί η πόλη επειδή ο πληθυσμός συμπεριφέρθηκε ευγενώς στον κατακτητή και τον υποδέχθηκε με φιλικές διαθέσεις, με σημαίες και λάβαρα.

       



Την ημέρα του Σταυρού, διατάχθηκε ο εκτοπισμός του πληθυσμού απο τα Μοσχονήσια. Δεν θα έμενε κανείς. Θα οδηγούντο όλοι στο εσωτερικό, από τον μητροπολίτη Αμβρόσιο μέχρι και το τελευταίο βρέφος.
















                                       Ο ιερέας του Αγίου Παντελεήμονα στο Μοσχοννήσι με την οικογενειά του.

Ολος αυτός ο κόσμος οδηγήθηκε κάπου πιο μέσα και μόνο δυο-τρία κορίτσια γλίτωσαν και απ' αυτές μαθεύτηκε το τι έτρεξε, μετά από χρόνια. Ολους, αρρενες και θήλεις, τους εξετέλεσαν με πολυβόλα λίγα χιλιόμετρα μα­κριά από την πόλη μέσα σε μια νύχτα.

       Όταν στις 15 Σεπτεμβρίου εμαθε ο Μητροπολίτης Γρηγόριος τη σφαγή των 6.000 κατοίκων, αγωνίστηκε υπεράνθρωπα και κατόρθωσε να συγκατατεθούν οι Τούρκοι να έλθουν ελληνικά πλοία από τη Μυτιλήνη με αμερικανική σημαία και με την εγγύηση του Αμερικανικού Ερυθρού Σταυρού για να παραλάβουν τους κατοίκους.









 

Πλοία με στιβαγμένους τους πρόσφυγες φεύγουν για πάντα από την πατρίδα.
Οι νεώτεροι έφτιαξαν την ζωή τους σε ξένους  τόπους. Οι μεγαλύτεροι σαν την γιαγιά μου, πέθαναν με την  ελπίδα οτι μιά μέρα θα ξαναγυρίσουν. 





Σάββατο 1 Νοεμβρίου 2008


ΠΑΛΙ ΜΕ ΧΡΟΝΟΥΣ ΜΕ ΚΑΙΡΟΥΣ............

6. ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ
Ένα πρωί μπήκε στον περίβολο της Ιεράς Μητροπόλεως οπου ήταν η εκκλησία του Αγίου Ιωάννη και ο μητροπολιτικός οίκος και κάτω απ' αυτόν τα γρα­φεία της Δημογεροντίας και της Εφορείας των Σχολείων, ένας Τούρκος ιππέας ζητώντας τον Δεσπότη. Το απότομο ύφος του μαρτυρούσε κάτι το έκτακτο και σοβαρό. Ειδοποί­ηθηκε αμέσως ο ιεράρχης και προβάλοντας από το παράθυρο διέταξε σε τουρκική γλώσσα τον ιππέα να αφιππεύσει, λέγοντας πως έπρεπε να έχει υπόψη του πως μπαίνει σε ιερό έδαφος και ότι αποτείνεται σε στρατη­γό. Πράγματι αυτός συμμορφώθηκε χωρίς αντίρρηση και σε στάση προ­σοχής μετεφερε στον Δεσπότη πως τον περιμένει στο γραφείο του ο Τούρκος Κολορτού. Σε λίγο πράγματι, πεζός ο Δεσπότης επισκέφθηκε το γραφείο του στρατηγού.
Ο Δεσπότης είχε πάντα το κουράγιο να μιλά αυστηρά, αν και μάντευε το τέλος που τον περίμενε.
Όταν επέστρεψε στη Μητρόπολη ήταν χλωμός και σωστό ράκος. Με σβησμένη φω­νή και συγκεκομμένες λέξεις εξιστόρησε πως ο τούρκος του συμπεριφέρθηκε σκαιότατα.
«Φύγετε όλοι αμέσως! Ο σώζων εαυτόν σωθήτω!».
Του είπαν να ετοιμασθή, να φύγη και εκείνος.
Αρνήθηκε:
«Εφόσον και ένας ακόμη εκ των πιστών του ποιμνίου μου ευρίσκεται εδώ, θα μείνω και εγώ».
Ο τούρκος τον ειχε διαταξει να κοινοποιήσει με κήρυκες την επιστράτευση του άρρενος πλη­θυσμού από 16 εως 46 ετών σαν πολιτικούς ομήρους, για να εργαστούν στα τάγ­ματα εργασίας τα αμελέ ταμπουρού, για την ανέγερση της Μαγνησίας. Ήταν καθαρή παγίδα.
Πράγματι, στον περίβολο της Ι. Μητρο­πόλεως άρχισε η παρουσίαση των στρατευομένων. Κάθε μέρα έφευγε κι από μια αποστολή από 300-500 άτομα. Αυτό έγινε αφορμή να ξεριζω­θούν τρεις χιλιάδες νέοι από το Αϊβαλί. Πάρα πολύ λίγοι κατάφεραν να σωθούν.



Από αυτή την ομαδική στρατολογία και σφαγή, είχανε εξαιρέσει τα σινάφια. Τους επαγγελματίες, τους φουρναραίους, τους χτίστες, τους μαραγκoύς. Κάποια μέρα ο διευθυντής της αστυνομίας τους κάλεσε όλους να παρουσιαστoύνε. Τους πήγαν σ’ ένα λόφο λεγόμενο «Mπογιά» και τους σκότωσαν με τσεκούρια.
Στο μεταξύ έρχονταν ατμόπλοια από τη Μυτιλήνη ελληνικά με αμερικανική σημαία για να πάρουν τα γυναικόπαιδα και όσους άνδρες είχαν μείνει. Οι τούρκοι τους άφηναν να πάρουν μοναχά ό,τι μπορούσαν να κρατήσουν στα χέρια τους. Πριν μπαρκάρουν, τους γύμνωναν και τους ψάχναν έναν-ένα. Μπρός στα καράβια γινότανε μια πορεία ενός χιλιομέτρου με λεπτομερή έλεγχο των απο­σκευών. Κυρίως για χρυσαφικά και χρυσά νο­μίσματα. Πανέρια ολόκληρα γέμιζαν και άδειαζαν και αφού τέλειωνε και το μαρτύριο αυτό, ο κόσμος στοιβαζό­ταν σαν πρόβατα στα σκάφη για να μεταφερθεί στη Λέσβο, στην Κρήτη και σ' άλλα μέρη της Ελλάδος.
Μέσα στον συρφετό τούτο και στη χαλαρή κάπως επίβλεψη των Τούρ­κων σκοπών της προκυμαίας μπόρε­σαν να σωθούν στις αρχές πολλοί στρατεύσιμοι άνδρες, που, δωροδοκώντας τους φρουρούς, πηδούσαν πάνω στα καράβια. Ένα όμως γεγονός, μια παράφρονη πράξη ενός Κυδωνιάτη, Αλαμΐα στο όνομα, ήρθε να ανατρέψει τα πάντα και να γίνει αφορμή ώστε να σφίξει ο κλοιός των φρουρών. Αυτός, μόλις ανέβηκε στο βαπόρι, ενώ ακόμα δεν είχε απομακρυνθεί απο την προκυμαία, σχίζει από ενθουσιάσμό το φέσι του παρουσία των Τούρκων αξιωματικών που επέβλεπαν την επιβίβαση των γυναικόπαιδων. Αμεσως διεταξαν να τον κατεβάσουν από το καράβι και αφου τον εκτελεσαν μπροστα στον κοσμάκη ερριξαν το πτωμα του στην θάλασσα. Μετα διαμαρτυρήθηκαν και στις αμερικανικές αρχές των καραβιών. Ετσι απέκτησαν το δικαίωμα να κάνουν έρευνα και μέσα στα βαπόρια. Αυτό υπήρξε η καταστροφή των στρατευσίμων, γιατί χιλιάδες ανεκαλύφθηκαν κάτω απ' τα φουστάνια των γυναικών μέσα στα καράβια και χιλιάδες συνελήφθησαν και σύρθηκαν έξω και ή στάλθηκαν στην ομηρεία, ή σκοτώθηκαν σε απόκεντρα μέρη.
Την 30 Σεπτεμβρίου του 1922 οι Τούρκοι ορίσανε ως την μέρα που θα επέτρεπαν και στους παπάδες των ένδεκα μεγάλων εκκλησιών του Αϊβαλιού να φύγουν. Ο Δεσπότης πάλι είπε:
«Εγώ είμαι υποχρεωμένος να μείνω».
Οι Τούρκοι τον συνέλαβαν και τον φυλάκισαν. Στη φυλακή βασανίστηκε φρικτά .
«Εσένα μπουγιούκ παπάζ, μπουγιούκ εντεψίζ (αρχιπαπά, αναιδέστατε), δεν θα σε σφάξω, γιατί ξέρεις πόσο σ' αγαπώ» του είπε ο Τούρκος υπολοχαγός που τον συνέλαβε
Την άλλη μέρα μαθεύτηκε ότι πήραν τον Μητροπολίτη και τους 35 ιερείς. Τους τραβηξαν για την Πέργαμο Ομως πιο πέρα από το μοναστήρι του Αγίου Νικολάου, προς το περιβόλι του Πετρίδη και ενώ οι τούρκοι είχαν σκάψει και ετοιμάσει λάκκο για να θαψουν ζωντανο τον Μητροπολίτη όπως των Μοσχοννησίων, ο ιεράρχης, ξεψύχησε από εγκεφαλικό επεισόδιο και «ετελειώθη» ως νεομάρτυς.


Μετα εσυραν το θλιβερό μαζεμα στην Πέργαμο. Κάμποσοι αλλοι Αιβαλιώτες βρίσκονταν ζωντανοί στην πόλη. Ανάμεσά τους και ο Ηλίας Βενέζης Τούς είχαν σε μιαν αποθήκη.


….κατά το μεσημέρι, διηγείται ο συγγραφέας, άνοιξε η πόρτα και μπήκε ένα νέο κοπάδι σκλάβων. Ήταν σε αξιοθρήνητη κατάσταση, οι παπάδες του Αϊβαλιού. Αλλοσούσουμοι, καταματωμένοι κι αυτοί, με ξεσκισμένα ράσα, πεινασμένοι, ξυπόλυτοι, άγριοι απ’ τη μαρτυρική πορεία.......

Μετα τους πήγαν σ ενα τούρκικο χωριό το Κιρκαγάτς. Εκεί τη νύχτα, οι τούρκοι ξεχώρισαν τους παπάδες και τους πήραν δεμένους να τους πάνε στο Αξάρι. Μαθεύτηκε αργότερα πως τους σκότωσαν όλους στο δρόμο.

Οι τούρκοι και η προσφορά τους στον πολιτισμό




                                                        

Όσοι αποκαλύφθηκε ότι υπηρέτησαν στον ελληνικό στρατό εκτελέσθηκαν με φριχτό τρόπο όπως ο αδερφός της γιαγιάς μου Ιωάννης Ιμβριώτης που αποκεφαλίσθηκε από τους Τούρκους. Τότε κλήθηκαν και όλοι οι άντρες ηλικίας 18-45 ετών να παρουσιαστούν ενώπιον των τουρκικών αρχών ως στρατεύσιμοι. Όσοι γλίτωσαν και δεν είχαν ήδη φύγει, ήρθαν στην Ελλάδα στο πλαίσιο της ανταλλαγής των πληθυσμών. Ο πατέρας μου είχε φύγει με την μάνα του και κατέφυγαν στην Μυτιλήνη. Έθαψαν τις εικόνες στον κήπο του σπιτιού τους και παίρνοντας ό,τι μπορούσαν να το κουβαλήσουν, μπήκαν στα πλοία που ήρθαν στο λιμάνι.



Ιωάννης Ιμβριώτης, χωροφύλακας.                                                                    
  Εκτελέσθηκε στην καταστροφή


     Ο παππούς μου Βασίλειος Λουκάς, έχοντας νοιωσει στο πετσί του τα αμελέ ταμπουρού απο το 1914, είχε κρυφτεί έξω από το Αιβαλί για να μην τον πάρουν και τον σκοτώσουν. Τελικά κατόρθωσε ούτε ξέρω πώς να καταφύγει στην Μυτιλήνη όπου και βρήκε την οικογένειά του.

        Μια καινούργια ζωή άρχιζε.  Πείνασαν, έζησαν και άλλους πολέμους και άλλες καταστροφές και παρόλα αυτά δημιούργησαν. Ξανάγιναν νοικοκύρηδες. Ομως ποτε δεν ξέχναγαν την ιδιαίτερη πατρίδα. Εκεί γυριζε ο νούς τους πάντα.

      " .....μα το βράδυ πούρχεται τ' ονειρο μας παίρνει, στην Πέργαμο μας φέρνει και στον Μαραμαρά....."
        
       "Τί είχαμαν τί χάσαμαν", θυμάμαι πως έλεγε η γιαγιά μου η Δέσποινα, κάπου εκεί στα 1970. Πάντα πίστευε πως κάποια μέρα θα γύριζε πίσω. 
  Στο σπίτι της στον Περισσό, όταν έβλεπε τον πατέρα μου να κάνει κάποιες εργασίες, να  προσθέσει ένα δωμάτιο, να ριξει ενα τοίχο, τον απέτρεπε λέγοντας, ...." τι τα θελουμε αυτα. Σε λιγο θα γυρίσουμε πίσω"...... Ηθελε να ξαναβρεί το δίπατο σπίτι της με την στέρνα στο υπόγειο για το βρόχινο  νερό, με τους τοίχους της κουζίνας βαμμένους τότε λαδομπογιά, [αλήθεια πόσα σπίτια στην Αθήνα του 1922, είχαν τέτοιες πολυτέλειες;]. Θυμόταν τις εικόνες που έθαψε στον κήπο την μέρα που έφευγε με τον πατέρα μου, πιασμένο από το χέρι της, για να πάει στα καράβια. Αχ αυτές οι εικόνες. Ακόμα περιμένουν τους πραγματικούς ιδιοκτήτες του σπιτιού να τις βγάλουν από το χώμα. 


      Πάλι με χρόνους με καιρούς ..........  μας μάθαιναν πριν την ανεκδιήγητη κα Ρεπούση στα σχολεία.     

       Αλλοίμονο. Όταν πριν πολλά χρόνια ο πατέρας μου ξαναπήγε στην πατρίδα του δεν μπόρεσε  κάν  να βρει το σπίτι του.  Ήταν κάπου κοντά στην Μητρόπολη, τον Άγιο Ιωάννη.


      Έτσι έκλεισε, [γράφει ο Ηλίας Βενέζης], το δράμα της μαρτυρικής πόλεως των Κυδωνιών, ο δε πληθυσμός της, χωρίς το άνθος της νεότητας που οδηγήθηκε προς τον θάνατο τόσο ύπουλα, σκορπίστηκε σε όλη την Ελλάδα πρόσφυγες.
















         
         
      ΜΝΗΜΟΝΙΟ. Όλο το υλικό πέραν από τις αφηγήσεις του πατέρα μου το έχω σταχυολογήσει από εργασίες του ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ  ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ, από το διαδύκτιο και από διάφορα βιβλία που έχω στην κατοχή μου όπως τα:


                    ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΚΥΔΩΝΙΩΝ  του Γεωργίου Σάκαρη.
                    ΑΙΒΑΛΙ ΓΗ ΚΥΔΩΝΙΑΣ      του Μιχαήλ Κοκκινάρη.


Συνολικές προβολές σελίδας

About Me

"ΚΥΔΩΝΙΑΤΗΣ"
ΑΘΗΝΑ, Greece
Προβολή πλήρους προφίλ

Ο ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΙΣΤΟΛΟΓΙΟΥ

Είμαστε παιδιά μιας πολιτείας που έδωσε ότι είχε και δεν είχε για τον αγώνα της ανεξαρτησίας. Που πλήρωσε με το βαρύτερο τιμημα την καταστροφή του 22. Που γέννησε λαμπρά ονόματα στις τέχνες και τις επιστήμες.

Σήμερα ομως δεν υπάρχει κάν ένας σύλλογος να μας εκπροσωπεί. Κάνω έκκληση σε όλους τους συμπατριώτες μου να ενωθούμε πάλι σε ένα σύλλογο Αϊβαλιωτών. Είναι επιτακτική ανάγκη όλοι εμείς, τα παιδιά των ξεριζωμένων Αϊβαλιωτών, να βρεθούμε πάλι μαζί για να μη ξεχαστεί η πατρίδα μας.

Επικοινωνήστε μαζί μου στη διεύθυνση: ioannisloukas@gmail.com

ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΟ Facebook

Αιβαλιώτικο Ζειμπέκικο

Αϊβαλί Ελεύθερη Πολιτεία

Oι Κυδωνίες με τον φακό του BALKAN EXPRESS


MusicPlaylistView Profile
Create a playlist at MixPod.com